Forex piyasasında işlem yapan herkesin karşısına çıkan kavramlardan biri olan swap, çoğu zaman sadece gece açık kalan pozisyonlara eklenen bir maliyet olarak görülür. Oysa swap oranlarının değişkenliği, çok daha derin bir mekanizmanın parçasıdır. Peki, bu oranlar neden sürekli oynar ve yatırımcı bu değişimlerden nasıl etkilenir? Öncelikle swap’ın temel işlevi üzerinden ilerlemek gerekiyor. Swap, iki para biriminin faiz oranı farkına göre belirlenir. Bu fark, gecelik taşıma maliyeti ya da getirisi olarak yansır. Ancak işin arka planı sadece merkez bankası faizleriyle sınırlı değil. Küresel ekonomik dinamikler, bankalar arası borçlanma maliyetleri, ülkeler arası likidite akışı gibi birçok parametre bu oranların değişmesinde rol oynar.
Merkez Bankası Politikaları Her Şeyi Belirlemez
Swap oranlarını belirleyen en önemli faktörlerden biri merkez bankalarının para politikasıdır. Ama burada şöyle bir yanılgı var: Faiz artırımı yapan bir merkez bankası varsa, o ülkenin para birimi otomatik olarak daha yüksek swap getirisi sunar gibi düşünülür. Bu her zaman geçerli değildir. Çünkü piyasada faiz dışı faktörler de vardır. Örneğin, yüksek faiz veren bir ülkenin para birimi güvenilmez olabilir. O zaman yatırımcılar o paradan uzak durur. Bu da o ülkenin para birimini elinde tutan yatırımcıya daha yüksek swap yükü getirebilir. Ayrıca bazı durumlarda merkez bankaları resmi faizleri sabit tutarken, piyasa faizleri farklı yönlerde hareket edebilir. Bu da swap oranlarına doğrudan etki eder. Yani sadece politika faizine bakarak swap oranı tahmini yapmak çoğu zaman yanıltıcı olur.
Likidite Dalgaları Swap Üzerinde Baskı Kurar
Swap oranlarının değişmesinde başka bir önemli faktör ise küresel piyasalardaki likidite durumudur. Piyasada bol para varsa ve bankalar arası fonlama maliyetleri düşükse, swap oranları daha istikrarlı kalır. Ama tersi durumda, yani bankalar birbirine borç verirken daha yüksek risk primi talep ettiğinde, swap maliyetleri hızla değişir. Özellikle gelişmekte olan ülke para birimlerinde bu durum daha net hissedilir. Türkiye gibi ülkelerde bazen swap oranlarının gece boyunca dramatik şekilde değiştiği bile olur. Bu değişimlerin nedeni, o para biriminin kısa vadede ne kadar ulaşılamaz hale geldiğiyle ilgilidir. Yani bazen swap maliyetleri ekonomik veriyle değil, erişim zorluğuyla belirlenir.
Swap Stratejileri Sadece Faiz Farkına Göre Kurulmaz
Bazı yatırımcılar swap maliyetini yalnızca faiz farkı olarak görür ve bunu pozisyon açma kararı için bir kriter olarak kullanır. Ancak bu yaklaşım eksiktir. Çünkü swap, sadece ekonomik temelleri değil, aynı zamanda piyasa psikolojisini de yansıtır. Mesela aynı paritede iki farklı aracı kurum farklı swap oranı sunabilir. Bunun nedeni, kurumların likidite sağlayıcılarıyla olan anlaşmaları ve marj yapılarıdır. Ayrıca bazı brokerlar swapları sıfırlayarak yatırımcı çekmeye çalışırken, bazıları ise negatif swap uygulayarak spekülatif işlemleri azaltmak ister. Bu da swapın sadece makroekonomik değil, mikro düzeydeki stratejik kararlarla da şekillendiğini gösterir.
Swap Oranları Neden Anlık Takip Edilmelidir?
Swap oranları sabit kalmaz, gün içinde bile değişebilir. Bu yüzden yatırımcıların özellikle gece pozisyon taşıma alışkanlığı olanların bu oranları anlık takip etmesi gerekir. Çünkü swap zararları, bazı durumlarda spread maliyetinden bile daha etkili olabilir. Bir yatırımcı pozisyonu taşırken kar ettiğini düşünse bile, swap maliyeti toplam kazancı ciddi şekilde düşürebilir. Ayrıca bazı günlerde swap çarpanı devreye girer. Çarşamba günü üç günlük swap yansıması gibi özel durumlar yatırımcıları hazırlıksız yakalayabilir. Bu tür sürprizlerden korunmanın yolu ise yalnızca teknik analiz değil, finansal takvim ve broker duyurularını da düzenli takip etmektir. Çünkü swap, sadece hesapta yazan bir rakam değil, stratejinin kendisidir.